Áburður fyrir íslenskar aðstæður
Fóðurblandan býður upp á mikið úrval einkorna og fjölkorna áburðartegunda, undir merkjum Áburðarverksmiðjunnar, sem henta vel við íslenskar aðstæður. Fóðurblandan hóf sölu á áburði árið 2005 þegar rekstur Áburðarverksmiðjunnar var sameinaður fyrirtækinu. Efnasamsetning áburðartegundanna hefur verið þróuð í áratugi í samráði við ráðunauta og bændur með hliðsjón af niðurstöðum hey- og jarðvegsefnagreininga. Við tegundavalið er leitast við að uppfylla óskir viðskiptavina miðað við sem flestar tegundir túna og jarðvegsgerðar. Einnig á boðstólnum áburður sem hentar ólíkum verkefnum s.s kornrækt,uppgræðslu,skógrækt auk ræktunar matjurta og skrautgarða.
Við framleiðslu og sölu áburðar er byggt á áratuga hefð Áburðarverksmiðjunnar þar sem saman fer þekking og reynsla á áburði almennt og reynslu íslenskra bænda af einstökum áburðartegundum.
Fóðurblandan hefur undanfarin ár gert verktakasamning við erlenda aðila sem blanda og sekkja áburðinum eftir leiðsögn og undir eftirliti starfsmanna Fóðurblöndunnar. Áburðinum er skipað upp allt í kringum landið með það að markmiði að gera afgreiðslu og flutninga áburðarins sem hagkvæmasta.
Næringarefni eru þau 18–20 frumefni nefnd sem eru lífsnauðsynleg fyrir jurtir til að þær geti vaxið og fjölgað sér á eðlilegan hátt. Við venjulega ræktun skortir sum af þessum efnum þannig að nauðsynlegt er að bera þau á til að tryggja góða uppskeru. Þessi frumefni nefnast áburðarefni.
Til að auðvelda umfjöllun um þau eru notuð alþjóðleg efnafræðitákn fyrir þessi efni, en þau eru:
| Köfnunarefni eða nitur |
|
N |
|
Magníum |
Mg |
| Fosfór |
|
P |
|
Brennisteinn |
S |
| Kalí |
|
K |
|
Bór |
B |
| Kalsíum (hluti af kalki) |
|
Ca |
|
Molybden |
Mo |
Fosfór er í erfðavísum allra lífvera. Nytjajurtir taka árlega upp 8–20 kg/ha af fosfór. Algengt er að heildarmagn fosfórs í jarðvegi sé 1–3 tonn á hektara en mest af honum er fastbundið í ýmis efnasambönd. Uppleystur fosfór í jarðvatni er að jafnaði aðeins örfá kg á hektara. Þörf jurtanna fyrir fosfór er því aðeins fullnægt að nægjanlegt magn af fosfór leysist upp úr föstum jarðvegsefnum eða áburði.
Með uppskeru af túnum eru fjarlægð 15–40 kg/ha af kalsíum á ári og með uppskeru af kartöflum, káli og gulrófum fer enn meira. Kalsíum er lífsnauðsynlegt næringarefni fyrir jurtir, það gefur t.d. plöntuvefjum styrk. Nytjajurtir skortir sjaldan kalsíum svo að á þeim sjáist, en það kemur þó fyrir, t.d. hjá repju, salati og jafnvel kartöflum.
Bórþörf jurta er ekki nema 0,1–1 kg/ha á ári. Gulrófur, kál, gulrætur, kartöflur og smári eru viðkvæm fyrir bórskorti. Bór er ekki nauðsynlegur fyrir dýr eða menn.
Skortur á molybdeni kemur oft fram á Íslandi hjá jurtum af krossblómaætt, t.d. káli. Skortur á molybdeni getur einnig verið sýnilegur hjá gulrótum og smára. Molybdenþörf jurta er þó afar lítil, eða aðeins nokkur grömm á hektara á ári.
Með uppskeru af túnum eru fjarlægð 5–15 kg af brennisteini af hektara á ári. Ofurlítið kemur árlega af brennisteini með regni sem berst aðallega frá iðjuverum í nálægum löndum. Á síðustu árum hefur brennisteinsmagn í regni minnkað, m.a. vegna þess að áhersla hefur verið lögð á að hreinsa hann úr verksmiðjureyk.
Flestar nytjajurtir taka upp 100–150 kg af köfnunarefni á hektara á ári enda er það í flestum efnasamböndum jurta. Það er mjög mikið köfnunarefni í loftinu en jurtirnar ráða illa við að nýta það.
Með uppskeru af túnum eru fjarlægð 10–20 kg/ha af magníum á ári. Að öðru jöfnu er töluvert af magníum í jarðvegi sem að mestu er bundið í steinefnum. Í þeim fáu tilraunum sem gerðar hafa verið með að bera magníum á tún á Íslandi hefur það ekki aukið uppskeru. Erlendis er talið að gulrætur, gulrófur og kartöflur þoli illa magníumskort.
Þörf jurta fyrir kalí er mikil. Í góðri uppskeru á túni eru 70–100 kg/ha af kalí og enn meira í uppskeru af káli, gulrófum og kartöflum. Við veðrun á jarðvegi losnar yfirleitt dálítið af kalí úr bergefnum og leysist upp í jarðvatninu. Þá er auðvelt fyrir plöntur að taka það upp.
Staðlar til að umreikna sýringa yfir í hrein efni og öfugt.